Θρησκεία, κοινωνία, οικονομία και η θέση της γυναίκας

της Ελένης Νικολαΐδου*

Είναι γνωστό ότι οι θρησκείες έχουν την ικανότητα της «πλαστικότητας» ανάλογα με το οικονομικό μοντέλο της εποχής. Διαφορετικός ήταν ο χριστιανισμός στους πρώτους αιώνες και στο Μεσαίωνα και διαφορετικός σήμερα στην Ευρώπη του σύγχρονου καπιταλισμού. Οι ανάγκες της οικονομίας, η ανάπτυξη της βιομηχανίας και η έλλειψη εργατικών χεριών έβγαλαν τη γυναίκα στην παραγωγή, έτσι ώστε αναγκαστικά άλλαξε η αντιμετώπισή της στην κοινωνία.

execution1Στους κόλπους του φεουδαρχικού συστήματος διαμορφώνεται ο νέος καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής. Η αστική τάξη, η τάξη που είναι φορέας του νέου τρόπου παραγωγής, έχει ανάγκη από «ελεύθερη» αγορά εργασίας και αγωνίζεται να αποκτήσει τη δυνατότητα να κατευθύνει ελεύθερα όλους τους τομείς της ζωής της κοινωνίας.

Το οικονομικό σύστημα αποτελεί τη βάση, το θεμέλιο που πάνω σ΄ αυτό γεννιούνται οι πολύμορφες κοινωνικές σχέσεις, οι ιδέες και οι θεσμοί. Οι κοινωνικές ιδέες, όπως οι θρησκευτικές, οι θεσμοί και οι οργανώσεις, όπως η εκκλησία, που δημιουργούνται πάνω στη δοσμένη βάση, αποτελούν το εποικοδόμημα της κοινωνίας. Κάθε αλλαγή της βάσης -των παραγωγικών δυνάμεων και παραγωγικών σχέσεων- προκαλεί και αλλαγή του εποικοδομήματος, δηλαδή ριζικές αλλαγές στον τομέα του κράτους, του δικαίου, της θρησκείας, της ηθικής, της ιδεολογίας. Το εποικοδόμημα με τη σειρά του επιδρά στις παραγωγικές σχέσεις και μπορεί να καθυστερήσει ή να επιταχύνει την αλλαγή τους. Οι θρησκείες προσαρμόζονται αργά ή γρήγορα, εύκολα ή δύσκολα στις αλλαγές της οικονομίας. Στις μέρες μας αυτό συμβαίνει στη γειτονική Τουρκία όπου από τη μεριά της αστικής τάξης γίνεται προσπάθεια να αποκοπεί ο ομφάλιος λώρος με τη φεουδαρχία. Η κατάργηση των «Ιμάμ Χατίπ» είναι ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση αφού σ΄ αυτά τα ιεροδιδασκαλεία γίνεται ανάλυση και διδασκαλία του Κορανίου ως νόμου όχι μόνο θρησκευτικού αλλά και πολιτικού.

Η απεριόριστη εξουσία του κληρονομικού μονάρχη παραχωρεί τη θέση της στην κοινοβουλευτική δημοκρατία, εισάγεται το εκλογικό δικαίωμα, διακηρύσσονται οι πολιτικές ελευθερίες των πολιτών και η ισότητά τους απέναντι στο νόμο. Το καθεστώς αυτό ανταποκρίνεται περισσότερο στις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού, στο  ελεύθερο παιχνίδι των οικονομικών δυνάμεων, που πάνω σ΄ αυτές στηρίζονταν για μεγάλο χρονικό διάστημα ο καπιταλισμός. Πάνω σ΄ αυτές τις αρχές δεν θα μπορούσε να μην προσαρμοστεί και η θρησκεία η οποία αποτελεί και έναν από τους θεσμούς του σύγχρονου κράτους.

muslim-women-niqab-smile

Σε γενικές γραμμές οι θρησκείες επικυρώνουν την υποδούλωση της γυναίκας σε όλες τις μορφές των κοινωνικών συστημάτων – δουλοκτητική, φεουδαρχική, καπιταλιστική. Η υποδούλωση και η καταπίεση υφίσταται και από την οικογένεια και από την κοινωνία. Η ανισότητα των δύο φύλων κυριαρχεί στον οικονομικό τομέα, στον πολιτικό, στον κοινωνικό, στον πολιτισμό, στη γλώσσα. Το γυναικείο πρόβλημα όμως δεν πρέπει να το τοποθετούμε έξω από το σύνολο των κοινωνικών προβλημάτων. Η γυναίκα στον καπιταλισμό θα εξακολουθεί να είναι πρόσφορο θύμα, είτε βρίσκεται στην Καμπούλ είτε στην Ευρώπη. Η αρχαία θρησκεία στο δουλοκτητικό σύστημα, όπως και ο χριστιανισμός και ο ισλαμισμός στη φεουδαρχία και στον καπιταλισμό, λειτουργούν ως  ιδεολογική νομιμοποίηση του υπάρχοντος συστήματος. Σήμερα ο χριστιανισμός αν φαίνεται πιο ανεκτικός στην αντίληψη για τη θέση της γυναίκας και δέχεται αυτό που επιβάλει η μόδα στη γυναίκα είναι γιατί προσαρμόστηκε στις επιταγές της οικονομίας, έβαλε δηλαδή «νερό» στην ιδεολογία του. Η αντιδραστική και οπισθοδρομική αντίληψη για το γυναικείο φύλο υπάρχει στις αποσκευές του και αποτελεί «εφεδρεία» σε περιπτώσεις οπισθοδρόμησης του ανθρωπίνου πνεύματος.

*Η Ελένη Νικολαϊδου είναι Ιστορικός.

Το παρόν αποτελεί απόσπασμα από το άρθρο της ίδιας,

«Γυναίκα  και θρησκεία, από την αρχαιότητα έως σήμερα. Η περιπέτεια της γυναικείας ταυτότητας»

η εικόνα από το Blog «Έγκλημα και τιμωρία»

Advertisements

0 Responses to “Θρησκεία, κοινωνία, οικονομία και η θέση της γυναίκας”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Η Συντακτική Ομάδα

syntaktiki-medium

Υπογράφουμε για την Κωσταντίνα Κούνεβα

Αρχείο

profile_bird

We Twit!

  • Σήμερα Πέμπτη 02/07 στο Εντός Φύλου με την Αυγή: Γυναίκα και επιστήμη http://bit.ly/23iyQv Καλημέρα 8 years ago
  • Η έκδοση του τεύχους είχε αναβληθεί 2 φορές λόγω πληθώρας ύλης της εφημερίδας. Ελπίζουμε να μην επαναληφθεί! 8 years ago

Αρέσει σε %d bloggers: