Πρώτες εκτιμήσεις από την εφαρμογή του Νόμου για την ενδοοικογενειακή βία

Της Άννας Κοντοθανάση,

Δικηγόρου

stopviolence

Ο νόμος για την ενδοοικογενειακή βία (ν. 3500/2006) κλείνει στη χώρα μας τρία χρόνια εφαρμογής.

Προσπαθώντας να κάνω μία πρώτη αποτίμησή του, νιώθω την ανάγκη να προκαθορίσω ότι αυτή η αποτίμηση δεν θα αφορά στη δυναμική του νόμου, στη δυνατότητά του δηλαδή καθεαυτή να παράξει νέες στάσεις ζωής και αντίληψης στους πολίτες και τους δικαστές, ώστε να εφαρμοστεί ευρύτερα.

Και αυτό διότι αφενός κριτική των προβλέψεων του νόμου έχει γίνει ευρύτατα από πολλές γυναικείες οργανώσεις στο παρελθόν, αφετέρου διότι το χρονικό διάστημα που πέρασε από τη δημοσίευσή του δεν είναι ικανό για τέτοιου είδους εκτιμήσεις, ενώ παράλληλα θα πρέπει για τη δυναμική του να συνεκτιμηθούν και πολλοί άλλοι παράγοντες ιδεολογικής φύσης, που διατρέχουν τον κοινωνικό ιστό, πράγμα που θα υπερέβαινε τα όρια αυτής εδώ της δημοσίευσης.

Αυτό που θα επιχειρήσω επομένως εδώ, είναι μία παρουσίαση κάποιων προβλημάτων που αντιμετωπίζει ένας δικηγόρος κατά την άσκηση των σχετικών με τους ορισμούς του αιτήσεων καθώς και μία επισήμανση των «αρχαϊκών» προτύπων – στερεοτύπων αξιών που επηρεάζουν κάποιες φορές την κρίση των δικαστών και σχεδόν πάντοτε τη συνδρομή της Αστυνομίας.

Ενσωμάτωση στην πρακτική των πολιτικών δικαστηρίων των προβλέψεων του άρθρου 15 του νόμου για την ενδοοικογενειακή βία

Το άρθρο 15 του νόμου προβλέπει ρητά τη δυνατότητα να επιβληθεί από το δικαστήριο με ασφαλιστικά μέτρα στο δράστη πράξεων ενδοοικογενειακής βίας η υποχρέωση να αποχωρήσει από το σπίτι όπου διαμένει με το θύμα ή τα θύματα αυτής και να μην προσεγγίζει το σπίτι ή το χώρο εργασίας και να μην επικοινωνεί με αυτό με οιοδήποτε τρόπο.

Η πρόβλεψη αυτή έχει ενσωματωθεί στο άρθρο 753 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα εφαρμογής, καθώς ήδη αυτά τα μέτρα (ιδίως η αποχώρηση από το σπίτι, ή αλλίώς «μετοίκηση») ζητούντο ήδη από τους πολίτες και τους δικηγόρους τους επί μακρόν πριν την ψήφιση του νόμου. Είχε φτιαχτεί, δηλαδή, μία τέτοια πρακτική ομοιόμορφη και σταθερή που προδίκασε το κείμενο του νόμου και συνεπώς δεν διαμορφώθηκε από το νόμο, αλλά συνέβη το αντίθετο.

Το πρόβλημα δημιουργείται στο ότι δεν δίνεται προσωρινή διαταγή για την επιβολή αυτών των μέτρων. Έτσι, μέχρι την έκδοση απόφασης για τα ασφαλιστικά μέτρα (συνήθως 2 μήνες μετά την αίτηση) τα θύματα της ενδοοικογενειακής βίας υποχρεούνται να μείνουν σε σπίτια συγγενών ή φίλων. Χρειάζεται η ρητή θέσπιση από το νόμο, πιστεύω, των κριτηρίων και προϋποθέσεων για να γίνεται δεκτό το αίτημα προσωρινής διαταγής, στις περιπτώσεις εκείνες που είναι νόμιμες, βάσιμες και πιθανολογούνται σαν αληθινές, όπως γίνεται σε άλλες χώρες, π.χ. Ισπανία.

Κατ’ έγκληση άσκηση ποινικής δίωξης-Αστυνομία

Η Αστυνομία συνεχίζει να θεωρεί τις περιπτώσεις βίας μεταξύ συζύγων ως «συμβάντα», που τα καταχωρεί περιληπτικά και επιγραμματικά στο βιβλίο συμβάντων και περιορίζεται σε συστάσεις, ενώ παράλληλα νουθετεί τη μη άσκηση ποινικής δίωξης, ακόμη και όταν η βλάβη φαίνεται σοβαρή, οπότε θα έπρεπε αυτεπάγγελτα να παρέμβει η Αστυνομία και να προκαλέσει αυτεπάγγελτη δίωξη.

Αυτή η πρακτική της αστυνομίας, πέραν του ότι επιβραδύνει ή και αποτρέπει την άσκηση ποινικής δίωξης, στερεί και τη δικογραφία από πολύτιμο αποδεικτικό υλικό, καθώς με τη συνοπτική καταγραφή ότι συνέβη ένα «περιστατικό αστικής και ποινικής φύσεως, που διώκεται κατ’ έγκληση» συσκοτίζεται η εικόνα της φυσικής κατάστασης του θύματος και των όσων κατέθεσε σε πρώτο, άμεσο χρόνο.

Ψυχολογική βία- Ποινική δικαιοσύνη

stop_violenceΗ ψυχολογική βία, αν και αναφέρεται ρητά στο νόμο για την ενδοοικογενειακή βία και τον Ποινικό Κώδικα, συχνότατα δεν αναγνωρίζεται ως τέτοια, ακόμη και σε βάρος των παιδιών.

Είναι δύσκολο να πετύχει κανείς τη συνδρομή Εισαγγελέα Ανηλίκων για την αποτροπή άσκησης ψυχολογικής βίας σε παιδί που βλέπει να κακοποιούνται μέλη της οικογένειάς του, αν δεν υπάρχει σωματική βλάβη του ίδιου, παρά τη σαφή πρόβλεψη του άρθρου 1 του νόμου για την ενδοοικογενειακή βία, ότι ως τέτοια νοείται και η ενώπιον του ανηλίκου διάπραξη πράξεων βίας κατά άλλων προσώπων της οικογένειας.

Έτσι, οι δικηγόροι προσπαθούμε να επιτύχουμε την έκδοση γνωμάτευσης ψυχιατρικής πραγματογνωμοσύνης, που βέβαια δεν είναι εύκολη, αν το περιστατικό δεν έχει προκαλέσει ψυχιατρικής φύσης βλάβες στο παιδί.

Συμπέρασμα

Η υιοθέτηση του νόμου σε ευρεία κλίμακα προσκρούει σε 2 βασικούς «σκοπέλους»:

1. Έλλειψη δομών και πλήρους θεσμικού – νομικού πλαισίου για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας

2.  Ιδεολογική φόρτιση της έννοιας της οικογένειας, ώστε συχνά η έννοια αυτή έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από αυτή καθεαυτή την πραγματικότητά της οικογένειας, αδιάφορα,  δηλαδή, αν η συγκεκριμένη οικογένεια είναι βίαιη, με αποτέλεσμα να προτιμάται η πάση θυσία διατήρηση της «συνοχής» της.

Αυτή η επιβίωση του «αρχαϊκού» προτύπου αξιών περί «αγίας οικογένειας» δεν πρέπει να μας εκπλήσσει, καθώς, όπως επισημαίνει ο Π. Κονδύλης («Η παρακμή του Αστικού Πολιτισμού», εκδ. Θεμέλιο, 2000, σελ. 326): «Η πορεία της κοινωνικής εξέλιξης δεν είναι ποτέ ευθύγραμμη και επομένως προγνώσιμη.

Συνήθως συνυπάρχουν μέσα στην ίδια πραγματικότητα στοιχεία νέα, που ενίοτε υπερπηδούν την πραγματικότητα και στοιχεία τετριμμένα, κοινότοπα, που εμμένουν σε αρχαϊκές μορφές».

Το νέο πρότυπο το διαμορφώνουν επομένως όλοι οι νέοι άνθρωποι, άντρες και γυναίκες, που συμμετέχουν κοινά στη δουλειά, την εκπαίδευση, όλους τους χώρους της κοινωνικής ζωής και αυτό που μπορούμε να κάνουμε, στο συλλογικό και το ατομικό επίπεδο, είναι να εμμείνουμε στο νέο αυτό πρότυπο που προβάλλει και καθιερώνεται παράλληλα, αυτό της ισότητας, της  αλληλεγγύης, της ελευθερίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Θεσμικές προτάσεις δεν προτίθεμαι να προτείνω εδώ, είναι οι προτάσεις 35 και πλέον χρόνων του ελληνικού γυναικείου κινήματος, προτάσεις αυτονόητες και επιβεβλημένες.

Advertisements

2 Responses to “Πρώτες εκτιμήσεις από την εφαρμογή του Νόμου για την ενδοοικογενειακή βία”


  1. 1 ριτσα μασουρα 17/05/2009 στο 10:55 μμ

    Δυστυχώς, η βία ενυπάρχει σε όλες τις κοινωνίες. Προηγμένες και μη. Πολλές φορές διαπιστώνουμε ότι ο ξυλοδαρμός ή ο βιασμός εντός γάμου δεν είναι προνόμιο των φτωχών ή των αμόρφωτων ανθρώπων. Εμφιλοχωρεί ανάμεσα σε οικογένειες που εχουν εξασφαλίσει την έξωθεν καλή μαρτυρία, εκεί όπου η υποκρισία αποτελεί μέγιστο προσόν… Και βεβαίως το ερώτημα που τίθεται, είναι αν μπορούν οι γυναίκες ακόμη και αυτής της κατηγορίας να ξεφύγουν από τον εκβιαστικό κλοιό και από το φόβο να αποκαλύψουν στον περιβαλλοντα κοινωνικό χώρο ότι ο γάμος που έστησαν δεν ειναι παρά ενα καραγκιοζιλικι.
    Οσο για τα μέτρα που προτείνονται, ολα χρειάζονται και όλα μπορούν να συμβάλουν με τον αλφα ή το βήτα τρόπο σε άμβλυνση του απεχθούς φαινομένου. Θαύματα ομως δεν γίνονται και οι συγκρίσεις με τις αλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν αρκούν. Χρειάζεται διαρκής ενημέρωση, όπως σωστά επισημαίνετε και προβολή μεσα από τα ΜΜΕ που καλώς ή κακώς απευθύνονται στο ευρύτερο κοινό. Το να σπάσει η αλυσίδα του φόβου είναι ίσως το περίπλοκο πράγμα για τον άνθρωπο. Εκεί όμως βρίσκεται η απάντηση
    ριτς

  2. 2 εντός φύλου 19/05/2009 στο 10:30 πμ

    Καλημέρα Ριτς
    όπως λες, το να σπάσει η αλυσίδα του φόβου, από τη μία, αλλά και της ντροπής από την άλλη, είναι το πιο περίπλοκο πράγμα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε. Αλλά ο φόβος βρίσκει έρεισμα λόγω έλλειψης δομών ουσιαστικής υποστήριξης. Όταν οι μόνοι ξενώνες υποστήριξης είναι στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα ενώ τα κρούσματα βίας αυξάνονται στις μη αστικές περιοχές, προφανώς υπάρχει πρόβλημα!
    Δυστυχώς συνεχίζει να θεωρείται ταμπού η παραδοχή ότι υφίστασαι βία στο σπίτι σου. Ειδικά αν ο σύζυγος είναι «υπεράνω πάσης υποψίας» και όπως είδαμε η ενδο-οικογενειακή βία έχει χάσει τον ταξικό της χαρακτήρα.
    Ενημέρωση φυσικά χρειάζεται αλλά ακόμα περισσότερο αυτό που χρειάζεται είναι να μιλάμε για την ενδο-οικογενειακή βία μακριά από ταμπού και προκαταλήψεις…δυνατά και με το όνομά της!
    Μία ακόμα παρατήρηση: είναι πολύ σημαντικό να αναδείξουμε την βαρβαρότητα της ψυχολογικής βίας, όχι μόνο προς τα παιδιά αλλά και προς τη σύζυγο, που είναι πολύ διαδεδομένη αλλά δεν αποδεικνύεται εύκολα και κάποιες φορές ούτε οι ίδιες οι γυναίκες δεν την αναγνωρίζουν.
    Ενημέρωση, ενημέρωση, ενημέρωση!!!!


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Η Συντακτική Ομάδα

syntaktiki-medium

Υπογράφουμε για την Κωσταντίνα Κούνεβα

Αρχείο

profile_bird

We Twit!

  • Σήμερα Πέμπτη 02/07 στο Εντός Φύλου με την Αυγή: Γυναίκα και επιστήμη http://bit.ly/23iyQv Καλημέρα 8 years ago
  • Η έκδοση του τεύχους είχε αναβληθεί 2 φορές λόγω πληθώρας ύλης της εφημερίδας. Ελπίζουμε να μην επαναληφθεί! 8 years ago

Αρέσει σε %d bloggers: