Archive for the 'Σωματεμπορία: Πελάτες – καταναλωτές / γυναίκες -προϊόντα' Category

Σωματεμπορία: Πελάτες – καταναλωτές, γυναίκες –προϊόντα

Το παρόν «Εντός φύλου» παρουσιάζει βασικά σημεία και πορίσματα από το διήμερο Επιστημονικό Συνέδριο  με θέμα «Εμπορία ανθρώπων: Παράγοντες και Επιπτώσεις», που διοργάνωσε ο Τομέας Ποινικών και Εγκληματολογικών Επιστημών της Νομικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.

Άξονας του Συνεδρίου, η πρώτη διευρωπαϊκή έρευνα («DeStoLi» – Demand of Stolen Lives),  η οποία εστιάζει στη σωματεμπορία από την πλευρά της ζήτησης δηλ. από την πλευρά του πελάτη. Εκεί αναλύονται τα χαρακτηριστικά του πελάτη, οι προτιμήσεις του και οι λόγοι για τους οποίους κάνει χρήση τέτοιου είδους υπηρεσιών καθώς και οι επιπτώσεις στην τοπική κοινωνία.  Εξηγούνται με σαφήνεια τι σημαίνει σωματεμπορία και μαστροπεία, και ότι στην ουσία δεν υπάρχει τιμωρία. Καθίσταται σαφές ότι τα σημερινά θύματα σωματεμπορίας δεν έχουν δυνατότητα διαφυγής, γιατί το έγκλημα έχει γίνει κατ’ εξοχήν οργανωμένο και είναι σαφώς πιο βίαιο, ακόμη κι όταν η βία δεν είναι εμφανής με την πρώτη ματιά. Τέλος, αναφέρονται οι αδυναμίες της υπάρχουσας διεθνούς και εγχώριας νομοθεσίας.

Από την επιστημονική έρευνα και τεκμηρίωση προκύπτει καθαρά τι εννοούμε όταν λέμε ότι το νεοφιλελεύθερο δόγμα εμπορευματοποίησε ως και το ανθρώπινο σώμα…

Επιμέλεια: Δέσποινα Σαγγανά , Μαρία Βλαδιμήροβιτς

Μπορείτε επίσης να δείτε:

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα ΑΓΙΣ:

http://ec.europa.eu/justice_home/funding/2004_2007/agis/funding_agis_en.htm

Νομική Σχολή Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

http://www.law.duth.gr/

Ενδεικτικά κάποια στατιστικά στοιχεία για το trafficking:

http://en.wikipedia.org/wiki/Human_trafficking

http://www.stop-trafficking.org/statistika/index.htm

http://www.humantrafficking.org/

http://www.stopthetraffik.org

Advertisements

Εμπορία ανθρώπων: Παράγοντες και Επιπτώσεις

Μια σύντομη παρουσίαση των εργασιών του ομότιτλου Συνεδρίου της Νομικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Της Δέσποινας Σαγγανά*

Στις 21 και 22 Οκτωβρίου 2009, πραγματοποιήθηκε από τον τομέα Ποινικών και Εγκληματολογικών Επιστημών της Νομικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (Δ.Π.Θ.) διήμερο επιστημονικό συνέδριο υπό τον τίτλο «Εμπορία ανθρώπων: Παράγοντες και Επιπτώσεις». Το Συνέδριο διεξήχθη στα πλαίσια της πρώτης διευρωπαϊκής έρευνας («DeStoLi» – Demand of Stolen Lives),  η οποία εστιάζει στη σωματεμπορία από την πλευρά της ζήτησης (δηλ. από την πλευρά του πελάτη). Για την Ελλάδα συγκεκριμένα, η έρευνα πραγματοποιήθηκε για την περιοχή της Ροδόπης, από την ομάδα του Εργαστηρίου Εγκληματολογικών Επιστημών της Νομικής Σχολής Κομοτηνής, του Δ.Π.Θ., και για την νότιο Ελλάδα από το Κέντρο Συμπαράστασης Παλιννοστούντων Μεταναστών.

Το τμήμα της έρευνας που αφορούσε το Δ.Π.Θ παρουσίασαν ο κ. Κώστας Κοσμάτος (Δ.Ν. Δικηγόρος, Ειδικός Επιστήμων της Νομικής Σχολής Δ.Π.Θ) και οι κ.κ. Χρήστος Λαμπάκης και Γιώργος Σάρλης,  δικηγόροι και μέλη του Εργαστηρίου Εγκληματολογικών Επιστημών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα συμπεράσματα ως προς την αντίληψη του πελάτη για το trafficking  καθώς  το ταυτίζουν με την κλασσική πορνεία, αλλά και η αναφορά της περιγραφής ότι οι κοπέλες είναι αντικείμενα εκμετάλλευσης.

Το διεθνές νομικό πλαίσιο για την εμπορία ανθρώπων σε σχέση με το κοινοτικό πρόγραμμα «ΑΓΙΣ» – στα πλαίσια του οποίου διεξήχθη η έρευνα «DeStoLi»- , παρουσίασε στην εισήγησή της η Επίκουρη Καθηγήτρια της Νομικής Σχολής Δ.Π.Θ, κ. Αθανασία Συκιώτου. Η εισηγήτρια, μετά την αναφορά των σημαντικών προβλέψεων που έχουν υιοθετηθεί σε διεθνές επίπεδο, επεσήμανε τις ελλείψεις που εντοπίζονται στα σχετικά διεθνή κείμενα. Αναφέρθηκε στη μη κύρωση των συμβάσεων από πολλές χώρες-μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα- με συνέπεια την μη ενοποίηση του ορίου σεξουαλικής ενηλικίωσης για την  προστασία των παιδιών, τη μη υιοθέτηση κυρώσεων για τα εμπλεκόμενα νομικά πρόσωπα και την έλλειψη ομοιόμορφων ρυθμίσεων διεθνούς δωσιδικίας για την τιμωρία των δραστών στο εξωτερικό. Παράλληλα, επισημάνθηκε ο περιορισμός του Πρωτοκόλλου του Παλέρμο στο οργανωμένο και διακρατικό έγκλημα, η περιορισμένη εδαφική εμβέλεια των κειμένων της Ε.Ε. και του Συμβουλίου της Ευρώπης  και η απαίτηση από τα θύματα για συνεργασία με τις αρχές, ως προϋπόθεση για την προστασία και την αρωγή τους.

Τέλος, το τμήμα του ερευνητικού προγράμματος που αφορά sτις επιπτώσεις της εμπορίας ανθρώπων στην τοπική κοινωνία (της Ροδόπης) και ιδίως στις σχέσεις των δύο φύλων και στην οικογένεια, παρουσίασε η κ. Βάσω Θεολόγη, Διδάκτωρ της Νομικής Σχολής του Δ.Π.Θ, δικηγόρος Ροδόπης και δημοσιογράφος. Η εισηγήτρια, στάθηκε ιδιαίτερα στη θέση της συζύγου, χριστιανής και μουσουλμάνας, η οποία πολλές φορές είναι αντιμέτωπη με τις οικονομικές και συναισθηματικές επιπτώσεις της παραμέλησης ή και του διαζυγίου, με αποτέλεσμα, σε αρκετές περιπτώσεις, να οδηγείται στη χρήση ψυχοφαρμάκων. Παράλληλα, έγινε αναφορά στην άνθηση μιας ιδιότυπης οικονομίας που βασίζεται στο trafficking, αλλά και στην στοχευμένη παρουσίαση από τα ΜΜΕ των γυναικών-θυμάτων trafficking ως επικίνδυνων για την τοπική κοινωνία, με αποτέλεσμα  την έξαρση  ρατσιστικών αντιδράσεων.

Τέλος, κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου, γενικά, τέθηκαν σημαντικοί προβληματισμοί για το ζήτημα της Εμπορίας Ανθρώπων, το οποίο παρά τις όποιες νομοθετικές ή άλλες προσπάθειες αντιμετώπισής του σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, συνεχίζει να ταλανίζει την παγκόσμια κοινότητα, έχοντας αυξητικές τάσεις παγκοσμίως.  Προσεγγίστηκαν, παράλληλα,  μια σειρά από ζητήματα που αφορούν την μετανάστευση, μέρος της οποίας είναι και η εμπορία ανθρώπων. Μετείχαν εκπρόσωποι διαφόρων φορέων της πολιτείας και ΜΚΟ όπως από τον Συνήγορο του Πολίτη, το Ινστιτούτο Μεταναστευτικής Πολιτικής κ.α. Η σύνδεση της εμπορίας ανθρώπων με το θέμα της παράνομης μετανάστευσης καθώς και η σύνθεση των απόψεων διαφόρων εμπλεκομένων φορέων, μπορούν να αποτελέσουν ένα βήμα προς την λύση αυτού του ακανθώδους προβλήματος.

*Η Δέσποινα Σαγγανά είναι μέλος της Γραμματείας του Τμήματος Φεμινιστικής Πολιτικής του ΣΥΝ.  Συμμετείχε εκ μέρους του τμήματος στις εργασίες του Συνεδρίου.

Η ζήτηση στην εμπορία ανθρώπων

Διαπιστώσεις από έρευνα πεδίου στην περιοχή της Κομοτηνής

Το ερευνητικό πρόγραμμα «Demand of Stolen Lives» είναι διακρατικό και δια-περιφερειακό πρόγραμμα, συγχρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση στα πλαίσια του Κοινοτικού Προγράμματος «ΑΓΙΣ». Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε από τον Δεκέμβριο του 2005 μέχρι και τον Οκτώβριο του 2007 από 5 εταίρους σε 4 χώρες (Ελλάδα, Κύπρος, Γερμανία, Βέλγιο). Μεταξύ των εταίρων ήταν το Εργαστήριο Εγκληματολογικών Επιστημών του Τομέα Ποινικών και Εγκληματολογικών Επιστημών της Νομικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης με την ερευνητική ομάδα που αποτελούταν από τους Κωνσταντίνο Κοσμάτο (Δ.Ν, Δικηγόρο, Ειδικό Επιστήμονα ΔΠΘ), Χρήστο Λαμπάκη και Γιώργο Σάρλη (Δικηγόρους). Το κύριο τμήμα του προγράμματος αποτελεί κοινωνιολογική ποιοτική έρευνα πεδίου μέσω συνεντεύξεων με πελάτες «σεξουαλικών υπηρεσιών» και επίκεντρο την Κομοτηνή και την ευρύτερη περιοχή της Ροδόπης. Η έρευνα πραγματεύεται το σημαντικό θέμα της ζήτησης υπηρεσιών από γυναίκες τυχόν θύματα εμπορίας.

Τα άτομα-πελάτες που ερωτήθηκαν ήταν από 18 έως και 60 ετών, ενώ οι ηλικίες από 30 έως 50 ετών έφθαναν περί το 60% του δείγματος. Ως προς το θρήσκευμα η συντριπτική πλειοψηφία του δείγματος ήταν χριστιανοί, ενώ παράλληλα είναι χαρακτηριστικό ότι όλοι οι ερωτώμενοι είναι εργαζόμενοι (υπάλληλοι ως επί το πλείστον) και κατά μέσο όρο σχετικά καλής οικονομικής κατάστασης. Από την έρευνα προέκυψε ότι οι εξαναγκασμένες στην πορνεία γυναίκες προέρχονται κυρίως από χώρες της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ. και είναι ηλικίας από 18 έως και 40 ετών. Επιπλέον προκύπτει ότι η είσοδος των γυναικών αυτών στην χώρα έχει στενή σχέση με τη δράση κυκλωμάτων (οργανωμένο διασυνοριακό έγκλημα) και τη συνεργασία πολλών δραστών ελλήνων και αλλοδαπών, γραφείων εύρεσης εργασίας, ιδιοκτητών μπαρ, αστυνομικών, τελωνειακών υπαλλήλων κ.α.  Αξιοσημείωτο είναι ότι κανείς από τους ερωτώμενους πελάτες δεν γνώριζε πως ποινικοποιείται πλέον και η συμπεριφορά του πελάτη εξαναγκασμένης στην πορνεία γυναίκας. Συνάγεται επομένως η σημαντική αδυναμία της συγκεκριμένης διάταξης νόμου (παρ. 3 άρθρο 351 ΠΚ) να ενεργήσει γενικοπροληπτικά.

Σε σχέση με τον τρόπο προσφοράς των σεξουαλικών υπηρεσιών, από την έρευνα παρατηρείται αφενός η για μικρό χρονικό διάστημα παραμονή των γυναικών σε ένα συγκεκριμένο τόπο και αφετέρου η συνεχής μετακίνησή τους από περιοχή σε περιοχή (μέθοδος carrousel). Περαιτέρω, παρατηρείται ότι σημαντικό ρόλο για την ανάπτυξη του φαινομένου επιτέλεσε η οργάνωση μιας διαδικασίας παροχής ψυχαγωγίας που ευνοεί την πραγματοποίηση μεγαλύτερων κερδών για τους ιδιοκτήτες (εμπορεύονται και κάτι άλλο πέραν απ’ τις γυναίκες) και μοιάζει πιο κοντά σε αποδεκτές (απενοχοποιημένες) κοινωνικά δραστηριότητες επιχειρήσεων, τα sex bars, ενώ συμπεραίνεται ότι αυτή η νέα μορφή, σε αντιδιαστολή με τους οίκους ανοχής, αναδύθηκε ως τρόπος ικανοποίησης των αναγκών για νέες και ποιοτικές αγοραίες υπηρεσίες του έρωτα, όπως αυτές τις αντιλαμβανόταν η μεσαία και ανώτερη εισοδηματική τάξη της περιοχής.

Ως βασικότερους λόγους για τους οποίους καταφεύγουν σε αυτές τις υπηρεσίες, οι ερωτώμενοι αναφέρουν, μεταξύ άλλων, την -συγκριτικά με τις συμβατικές ερωτικές σχέσεις- ευκολότερη σεξουαλική τους συνάφεια με μια γυναίκα, χωρίς άγχος και ηθικές αναστολές, ιδιαίτερα για όσους κατοικούν στις αγροτικές  περιοχές της λοιπής Ροδόπης ή για όσους είναι ηλικιωμένοι. Για άλλους, ο λόγος είναι ένας συνδυασμός διασκέδασης και απόδρασης από την καθημερινότητα της συζυγικής ζωής. Ενώ για λιγότερους, λόγοι μοναξιάς και αναζήτησης λύσεων αυτής. Τέλος, ένας λόγος είναι η δυνατότητα αγοράς της πραγματοποίησης επιθυμιών/φαντασιώσεων, ως ένα νέο καταναλωτικό είδος. Σε όσους μάλιστα επικαλούνται τον τελευταίο λόγο αναδεικνύεται και τάση προτίμησης στη ζήτηση ακόμη και εξαναγκασμένων στην πορνεία γυναικών.

Πάντως, οι πελάτες συνάγεται ότι σπάνια συμπεριφέρονται οι ίδιοι βίαια στις γυναίκες των χώρων αυτών, ωστόσο αντιμετωπίζουν τη σχέση μαζί τους ως μια συναλλαγή. Όσοι όμως ασκούν βία, αναφέρουν ότι το κάνουν επειδή αφενός εκείνες φέρουν τον κοινωνικό ρόλο της «πόρνης», ενώ αφετέρου οι ίδιοι το δικαιούνται, «επειδή πληρώνουν».

Εντέλει, οι επιπτώσεις του φαινομένου για την περιοχή καταγράφεται ότι ευρύνονταν από την αύξηση των διαζυγίων, την υποβάθμιση της συζυγικής ζωής, την οικογενειακή οικονομία (κατασπατάληση περιουσιών) και την ανάπτυξη έντονων φαινομένων διαφθοράς ως και το ξέπλυμα χρήματος σε καφετέριες, ποδοσφαιρικές ομάδες, χορηγίες κλπ.

Τιμωρείται αυστηρά η σωματεμπορία;

Της Αθανασίας Συκιώτου*

Σε εκείνους που θεωρούν ότι η σωματεμπορία τιμωρείται πολύ αυστηρά ως κακούργημα έχω να ρωτήσω: Θεωρούν ότι η φθορά ξένης ιδιοκτησίας (που είναι πλημμέλημα) είναι ίσης αξίας με την φθορά ενός ανθρώπου;

Ο άνθρωπος δεν είναι ιδιοκτησία κανενός και σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί πράγμα που μπορούμε να το μεταχειριζόμαστε κατά πως θέλουμε.

Άλλωστε, όταν το 1950 εισήχθη η σωματεμπορία ως πλημμέλημα στον ΠΚ αυτό μπορεί να είχε μια λογική βάση. Στην Ελλάδα ο νομοθέτης ήξερε μόνο τις χωριατοπούλες που στην προσπάθεια εξεύρεσης καλύτερης τύχης στην Αθήνα παρασύρονταν από  τους επιτήδειους που τελικά τις εξέδιδαν. Τότε και προκειμένου για ενήλικες γυναίκες ο νομοθέτης θεωρούσε ότι ενδεχομένως είχαν την δυνατότητα να ξεφύγουν, αλλά  δεν το έκαναν από ντροπή. Δεν είχε, όμως, υπόψη του τα σημερινά αδίστακτα κυκλώματα, που εισάγουν αλλοδαπές γυναίκες, ούτε τα στρατόπεδα εκπαίδευσης θυμάτων στα οποία κουρελιάζουν κυριολεκτικά σωματικά και κυρίως ψυχικά τα θύματα. Όταν ένα θύμα φτάνει στο σημείο να  πέσει από το μπαλκόνι προκειμένου να σωθεί, όταν δηλ. το ενδεχόμενο του σωματικού θανάτου φαίνεται ως λύτρωση, σημαίνει ότι πριν είναι ήδη νεκρό ψυχικά. Γιατί μόνο με την ανθρωποκτονία μπορεί να παρομοιαστεί σε σοβαρότητα η εμπορία ανθρώπων. Τα σημερινά θύματα σωματεμπορίας δεν έχουν δυνατότητα διαφυγής, γιατί το έγκλημα έχει γίνει κατ’ εξοχήν οργανωμένο και είναι σαφώς πιο βίαιο, ακόμη κι όταν η βία δεν είναι εμφανής με την πρώτη ματιά. Έτσι, σωστά ο νομοθέτης επέλεξε να κάνει την σωματεμπορία κακούργημα.

Εξάλλου, έτσι που λειτουργεί το ελληνικό σύστημα της ποινικής δικαιοσύνης, ο δράστης ενός πλημμελήματος στην ουσία δεν τιμωρείται, αφού το όριο για την μετατροπή της ποινής έχει φτάσει τα 5 χρόνια. Θα ήταν μάλλον αστείο για τέτοιας σοβαρότητας έγκλημα οι δράστες να μπορούν να πληρώνουν για να κυκλοφορούν ανενόχλητοι ακριβώς όπως θα πλήρωναν για μια φθορά ξένης ιδιοκτησίας…

Όσο για τη συναίνεση στη σωματεμπορία θα πρέπει να τονίσω ότι κατ’ αρχάς κάθε άνθρωπος είναι ελεύθερος να αποφασίσει αν θα διαθέσει και με ποιες προϋποθέσεις το σώμα του. Ενδέχεται να έχει αποφασίσει να παράσχει σεξουαλικές υπηρεσίες, αλλά στη συνέχεια οι όροι να αλλάξουν και να μην είναι αποδεκτοί από το άτομο αυτό. Αν λοιπόν, αυτό το άτομο δεν συναινεί  απ’ αρχής στην παροχή τέτοιων υπηρεσιών, αλλά εξαναγκάζεται (παρασύρεται, απειλείται, κ.λπ.) να τις παράσχει, πρόκειται για σωματεμπορία. Αν ωστόσο, συμφωνεί στην παροχή τέτοιων υπηρεσιών, αλλά στη συνέχεια αλλάζουν οι όροι της συμφωνίας (π.χ. δεν καταβάλλονται οι αμοιβές που συμφώνησε, ή υποχρεώνεται να δέχεται μεγαλύτερο αριθμό πελατών) τότε πρόκειται για εργασιακή εκμετάλλευση που εμπίπτει πάλι στην έννοια της εμπορίας ανθρώπων και τιμωρείται το ίδιο.

Έτσι, λοιπόν, στην έννοια της μαστροπείας παραμένουν μόνο οι περιπτώσεις των ενηλίκων που ελεύθερα και οικειοθελώς έχουν αποφασίσει να παράσχουν σεξουαλικές υπηρεσίες και οι μαστροποί απλώς διευκολύνουν αυτή την απόφαση.

Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο ότι όταν πρόκειται για ανήλικο η περίπτωση της μαστροπείας τιμωρείται με κάθειρξη, δηλ. με την ίδια ποινή με αυτή της σωματεμπορίας και ο νομοθέτης εξομοιώνει τα θύματα μαστροπείας με αυτά της εμπορίας ανθρώπων.

Κι όσο και αν κάποιοι παρακμιακοί δικηγόροι που υπερασπίζονται σωματέμπορους κόπτονται να πείσουν το δικαστήριο ότι πρόκειται για μαστροπούς, (επειδή  η μαστροπεία είναι πλημμέλημα) και ότι αυτοί «απλώς διευκολύνουν» την ήδη οικειοθελώς ειλημμένη απόφαση των συγκεκριμένων γυναικών, η πραγματικότητα δεν αλλάζει… Ο εξαναγκασμός και η εκμετάλλευση παραμένουν στις περιπτώσεις σωματεμπορίας και περιμένουν να αποδειχθούν, αρκεί να υπάρξουν και δικαστές με γνώσεις και ευαισθησία για τέτοια θέματα.

Οποιοσδήποτε θέλει να βλέπει συναίνεση των θυμάτων στην σωματεμπορία είναι αυτός που βλέπει τους ανθρώπους επιδεκτικούς μόνο για χειρισμό και εξυπηρέτηση των ιδικών του συμφερόντων.

*Η Αθανασία Συκιώτου είναι Επίκουρη Καθηγήτρια Εγκληματολογίας στη Νομική Σχολή του ΔΠΘ


Η Συντακτική Ομάδα

syntaktiki-medium

Υπογράφουμε για την Κωσταντίνα Κούνεβα

Αρχείο

profile_bird

We Twit!

  • Σήμερα Πέμπτη 02/07 στο Εντός Φύλου με την Αυγή: Γυναίκα και επιστήμη http://bit.ly/23iyQv Καλημέρα 8 years ago
  • Η έκδοση του τεύχους είχε αναβληθεί 2 φορές λόγω πληθώρας ύλης της εφημερίδας. Ελπίζουμε να μην επαναληφθεί! 8 years ago