Archive Page 2

Υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία- Η οπτική του φύλου

Η απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, η αποδόμηση του εργατικού δικαίου και η κατάργηση του δημόσιου κοινωνικού κράτους στο όνομα της μείωσης του κόστους της εργασίας, άφησαν εντελώς απροστάτευτους τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες,  δημιούργησαν χειρότερο εργασιακό περιβάλλον και ανέτρεψαν τα μέχρι σήμερα δεδομένα  για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία.

H ραγδαία αύξηση των εργατικών ατυχημάτων, ιδίως των θανατηφόρων και στις εργαζόμενες γυναίκες, έφεραν στην επικαιρότητα, με τραγικό τρόπο, το ζήτημα της μη εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας, αλλά και την έλλειψη οπτικής του φύλου για την υγεία και ασφάλεια στους χώρους εργασίας. Απ’ ότι διαπιστώνεται, η ανισότιμη σχέση των φύλων εντός και εκτός του χώρου εργασίας φαίνεται να έχει αντίκτυπο στην επαγγελματική ασφάλεια και υγεία των γυναικών. Η πρόληψη και η έρευνα δεν λαμβάνουν υπ’ όψη τους συνδεόμενους με την εργασία κινδύνους για την ασφάλεια και υγεία των γυναικών, σε σύγκριση με τους κινδύνους για τους άνδρες. Γι’ αυτό, η ουδέτερη  -από άποψη φύλου- προσέγγιση της πολιτείας σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας στην εργασία έχει ως αποτέλεσμα τη διάθεση λιγότερης προσοχής -και κατά συνέπεια πόρων- για την πρόληψη και αντιμετώπιση των επαγγελματικών κινδύνων για τις γυναίκες.

Το σημερινό «Εντός φύλου» επιχειρεί μια πρώτη προσέγγιση στο θέμα «Υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία- Η οπτική του φύλου».

Επιμέλεια: Δουδούμη Λίτσα, Σακκά Ιλεάνα

Η γυναικεία απασχόληση και ο ρόλος της ιατρικής της εργασίας

*Του Μπάμπη Αλεξόπουλου

Πριν παρουσιάσουμε τις ειδικές παθήσεις που προκύπτουν στο γυναικείο φύλο εξαιτίας της εργασίας, θα αναφερθούμε σε ορισμένες παραμέτρους/παράγοντες εξαιτίας των οποίων είναι επιφορτισμένο επιπλέον το γυναικείο φύλο σε σχέση με το ανδρικό.

Παράγοντες επιβάρυνσης του γυναικείου φύλου

Οι οικογενειακές επιφορτίσεις  και υποχρεώσεις (καθαρισμός και συντήρηση της οικίας, ανατροφή και αγωγή των παιδιών σε μικρή ηλικία, η αγορά των απαραιτήτων προϊόντων αναγκαίων για την ομαλή και καθημερινή λειτουργία του οικογενειακού περιβάλλοντος  κ.λπ)  αποτελούν μη αμειβόμενη εργασία. Η  μη αμειβόμενη εργασία είναι ταυτόχρονα και διπλή εργασία επιφέροντας ή επαυξάνοντας παθολογίες (κεφαλαλγία, οσφυαλγία, δερματικές παθήσεις, ψυχοσωματικές παθήσεις, stress κ.λπ). Το πρόβλημα της διπλής εργασίας σε μερικές περιπτώσεις, σήμερα, έχει λυθεί στα ζευγάρια που θέλουν και οι δυο να σταδιοδρομήσουν στον επαγγελματικό τους χώρο.

Η  ταυτόχρονη επιδιωκόμενη καριέρα, όμως, επιφέρει πολλές φορές εντός της οικογένειας έναν ανοιχτό αγώνα ή μια οπλισμένη εκεχειρία μεταξύ των δυο φύλων. Οι διενέξεις, οι προστριβές, οι διαμάχες, οι εκνευρισμοί, οι υστεροβουλίες αυξάνονται στο ζεύγος ιδιαίτερα αν η εργασίες που εκτελούν είναι παρόμοιες ή παρεμφερείς. Το stress, η οικογενειακή ηρεμία, η οργάνωση και η διοίκηση της οικογένειας, η αγωγή των παιδιών, η τρόπος ψυχαγωγίας και διασκέδασης, η επιλογή τόπου κατοικίας, η επιλογή βοηθητικού προσωπικού κ.λπ. είναι αιτίες που μπορούν να επιφέρουν εκτός των ψυχοσωματικών παθήσεων και άλλες παθολογίες κατά περίπτωση και στη γυναίκα και στον άνδρα καθώς και στα τέκνα τους.

Η εργασία σε βάρδιες επιδρά βιωματικά χρονικώς στο γυναικείο φύλο, λόγω της αλληλεπίδρασης που υπάρχει μεταξύ του  κιρκάδιου ρυθμού που ακολουθεί ο κάθε οργανισμός σε όλο το 24ωρο και της έμμηνης ρύσης. Παρόλα ταύτα δεν υπάρχει ψυχοφυσιολογική αιτιολόγηση ή επιχείρημα που γενικώς να επιβεβαιώνει ότι το γυναικείο φύλο δεν μπορεί να εργάζεται σε εργασία με βάρδιες.

Τα προβλήματα που προκύπτουν στη γυναίκα που εργάζεται τη νύχτα, εκτός ορισμένων περιπτώσεων που θα αναφερθούν, είναι κυρίως κοινωνικά και ψυχολογικά μη εξαιρώντας τις παθολογίες που προκύπτουν και στα δυο φύλα στην εργασία σε βάρδιες. Δημιουργούνται επιπλέον ψυχοσωματικά προβλήματα και καταστάσεις stress που πολλές φορές φαίνονται δυσβάστακτα  λόγω της μη ξεκούρασής της εφόσον ταυτόχρονα πρέπει να υποστηρίξει την οικογένεια, να συνδράμει στην αγωγή των παιδιών, να αξιοποιήσει την παρουσία της στη κοινωνία κ.λπ. Εφόσον υπάρξει μια κατεύθυνση γενίκευσης της βραδινής εργασίας για τις γυναίκες θα προκληθούν προβλήματα που επιδρούν στη κοινωνική και οικογενειακή δομή και είναι δυνατόν να επιφέρουν επώδυνα καταστάσεις  για το κοινωνικό σύνολο.

Η σεξουαλική ενόχληση και η παρενόχληση από το ανδρικό φύλο προς το γυναικείο στους χώρους εργασίας υπήρχε πάντα. Τα τελευταία χρόνια έλαβε γνώση το ευρύ κοινό του εν λόγω προβλήματος, είτε διαμέσου των οργανώσεων των γυναικών, είτε διαμέσου των συνδικαλιστικών φορέων, είτε διαμέσου μελετών συγκεκριμένων επιστημόνων (ψυχολόγων, ιατρών εργασίας). Η παρενόχληση γίνεται συνήθως από τον προϊστάμενο ή τον εργοδότη ή τον «κατά τους τύπους» ανωτέρου επιστημονικού ή μορφωτικού επιπέδου συνάδελφο προς το υφιστάμενο γυναικείο προσωπικό. Η σεξουαλική παρενόχληση  πολλές φορές καταλήγει σε εκβιασμό και άσκηση βίας. Όλες εκείνες οι παθολογίες που προκαλούνται εξαιτίας της σεξουαλικής παρενόχλησης είναι όλες αυτές που προκαλούνται και από το «Mobbing». Επιβαρύνουν τις παθήσεις αυτές, το άγχος, η κατάθλιψη, η αισθηματική και σεξουαλική ανισορροπία, οι αμφίβολες διαπροσωπικές σχέσεις, η υφιστάμενη οικογενειακή ανισορροπία.

Τέλος, δεν θα πρέπει να παραληφθούν εκείνες οι περιπτώσεις που παρατηρείται  η αδιαφορία προς την εργασία ή η παρατεταμένη  και μερικές  φορές συστηματική απουσία από την εργασία του γυναικείου φύλου. Οι γυναίκες είναι λιγότερο συνεπείς  σε σχέση με τους άνδρες στην αμειβόμενη εργασία. Η εξήγηση ότι το γυναικείο φύλο έχει ταυτόχρονα πολλαπλές απασχολήσεις, εκτός της αμειβόμενης, είναι δυνατόν εν μέρει να δώσει μια απάντηση αλλά και το ότι κατά το παρελθόν οι γυναίκες δεν είχαν τα κίνητρα το οποία είχαν οι άνδρες. Είναι ένα θέμα που ακόμα δεν έχει  μελετηθεί συστηματικά από την επιστημονική κοινότητα.

Οι ειδικές παθήσεις

Οι περισσότερες μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί σχετικά με την εκτίμηση του επαγγελματικού κινδύνου και τη συσχέτιση βλαπτικών παραγόντων και συντελεστών κινδύνων και παθολογίες οφειλόμενες σε αυτούς, αφορούσαν, όντως, το ανδρικό φύλο. Δεν έχει αναλυθεί σε βάθος, σε όλα τα επίπεδα της παραγωγικής διαδικασίας,  αν οι παθολογίες είναι οι ίδιες και στα δυο φύλα εφόσον κάνουν την ίδια εργασία και είναι εκτεθειμένοι στους ίδιους κινδύνους. Πραγματοποιήθηκαν και πραγματοποιούνται μελέτες για ορισμένα επαγγέλματα στα οποία απασχολούνται ως επί το πλείστον γυναίκες και ιδιαίτερα για τη συσχέτιση της απασχόλησης με είδη καρκίνου στο γυναικείο φύλο. Τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα δεν έφεραν στην επιφάνεια διαφορετικά συμπεράσματα από τα ισχύοντα μέχρι σήμερα, ότι δηλαδή οι παθήσεις δεν είναι κοινές και για τα δυο φύλα, εκτός ορισμένων και συγκεκριμένων περιπτώσεων.

Αυτό το οποίο ανέδειξαν οι μελέτες  είναι ότι σίγουρα υπάρχουν διαφορές σε παθολογίες που αφορούν τα δυο φύλα σχετικά με  παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος, τη φυσιολογική λειτουργία της αναπαραγωγής της γυναίκας, δερματολογίκες   παθήσεις, παθήσεις του αναπνευστικού και τα οικιακά ατυχήματα.  Το ότι το ποσοστό των οικιακών ατυχημάτων είναι υψηλότερο για το γυναικείο φύλο οφείλεται πρακτικά στο ότι η γυναίκα κάνει διπλή εργασία. Η κούραση, είτε ψυχική είτε σωματική, προκαλεί τα ατυχήματα. Ο καθαρισμός της οικίας με διάφορα απορρυπαντικά προκαλεί  ή επιδεινώνει δερματολογικές παθήσεις και παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος.

Οι νοσοκόμες, οι εργαζόμενες σε οίκους ευγηρίας, οι εργαζόμενες στην καθαριότητα, οι φυσιοθεραπεύτριες, οι εργαζόμενες στη βιομηχανία στην αλυσίδα παραγωγής, οι εργαζόμενες σε εμπορικά κέντρα και πολυκαταστήματα τροφίμων και ένδυσης, οι χειρίστριες και οδηγοί βαρέων οχημάτων  συχνά παρουσιάζουν αυξημένες και πιο συχνές παθολογίες που αφορούν όλο εν γένει το μυοσκελετικό σύστημα σε σχέση με το ανδρικό φύλο.

Αναπαραγωγική υγεία

Πολλοί είναι οι βλαπτικοί παράγοντες που είναι δυνατόν να προκαλέσουν ανωμαλίες στη φυσιολογική λειτουργία της αναπαραγωγής της γυναίκας. Γενικώς γυναίκες που εργάζονται παρουσιάζουν -σε σχέση με τις μη εργαζόμενες γυναίκες- προβλήματα στην ωοθυλακιορρηξία, στην εγκυμοσύνη, στη διακοπή της κύησης, στους πρόωρους τοκετούς και βρεφικούς θανάτους καθώς και ανωμαλίες στην έμμηνη ρύση.

Ανωμαλίες στην έμμηνη ρύση μπορεί να επιφέρει, επίσης, η έκθεση σε διθειάνθρακα (CS2), η έκθεση στο κρύο είτε και σε συνδυασμό με την εργασία σε βάρδιες. Αμηνόρροια μπορεί να προέλθει από την έκθεση στο στιρόλο ή στο κρύο.

Αυτόματη διακοπή της κύησης μπορεί να προέλθει από έκθεση σε ιοντίζουσα ακτινοβολία, σε φυτοφάρμακα, σε υδροχλωριομένους και οργανοφωσφορικούς υδρογονάνθρακες, σε αναισθητικά αέρια, μονοξείδιο του αιθυλενίου, stress κατά την εργασία, ανύψωση και μεταφορά βαρέων αντικειμένων, η νυκτερινή εργασία, εργασία σε βάρδιες.

Ο πρόωρος τοκετός μπορεί να οφείλεται σε εργασίες που πραγματοποιούνται σε όρθια στάση καθώς και σε αυτές τις γυναίκες που εκτελούν χειρονακτικές εργασίες.

Η γέννηση λιπόβαρων βρεφών μπορεί να οφείλεται στην έκθεση της μητέρας σε μόλυβδο, υδράργυρο, νικέλιο, θόρυβο, δονήσεις, φυτοφάρμακα κ.λπ.

Παρατηρήθηκε ότι σε γυναίκες που εργάζονται σε εργασία με βάρδιες, τα βρέφη είναι λιπόβαρα σε σχέση με τα βρέφη γυναικών που εργάζονται σε ημερησία βάρδια.

Διανοητικές καθυστερήσεις και σωματικές δυσλειτουργίες παρατηρήθηκαν σε βρέφη που η μητέρα τους είχε εκτεθεί κατά την εργασία της σε διθειάνθρακα.

Παλίνδρομη κύηση προκαλεί η έκθεση των γυναικών σε μόλυβδο και ιοντίζουσα ακτινοβολία.

Η ιατρική της εργασίας μπροστά σε μια πρόκληση

Η μετανάστευση της γυναίκας από τον κόσμο της οικογένειας στο κόσμο της αμειβόμενης εργασίας δεν δημιούργησε σε αυτόν καινούργιο αμάλγαμα. Η ταλαιπωρημένη δυνατότητα πρόσβασης της γυναίκας σε όλα τα επίπεδα της παραγωγικής διαδικασίας δεν απάλειψε τα προβλήματα, μόνο τα μετέφερε και  μοίρασε διαφορετικά τα καθήκοντα και την εργασία μεταξύ των δυο φύλων. Οι γυναίκες πήραν οφέλη και πλεονεκτήματα αλλά και μειονεκτήματα και προκαταλήψεις.  Αυτή η μετανάστευση, όμως, έσπασε τον τοίχο που υπήρχε μεταξύ των δυο φύλων. Η νέα εποχή και οι νόμοι της εργασίας και του εμπορίου κατέστησαν την γυναίκα πρωταγωνίστρια αλλά ταυτόχρονα και θύμα.

Μελέτες που θα διασαφηνίζουν εξίσου ποιοτικά και ποσοτικά σε όλα τα επίπεδα παραγωγής (πρωτογενές, δευτερογενές, τριτογενές) τους παράγοντες κινδύνου στα δύο φύλα θα μπορέσουν να δώσουν λύσεις σε κοινά προβλήματα του εργατικού δυναμικού που αφορούν και τα δυο φύλα, αλλά και το κάθε φύλο χωριστά.

Η σημερινή επιβαλλόμενη μεθοδολογία της παγκοσμιοποίησης για την υποταγή στην απασχόληση  επιφέρει κοινωνικά προβλήματα. Ξαναβρισκόμαστε σε μια νέα διεκδίκηση δικαιωμάτων των εργαζομένων όπως στην εποχή της βιομηχανικής επανάστασης. Τα δικαιώματα και των δυο φύλων δεν εξαλείφθηκαν αλλά επιτείνονται.

*Ο Μπάμπης Αλεξόπουλος είναι ειδικός ιατρός εργασίας

Υγεία, υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία: Νομοθεσία υπάρχει, η εφαρμογή της όμως υπολείπεται

*Της Ιλεάνας Σακκά

Το νομικό πλαίσιο που υπάρχει σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο για τη διασφάλιση της υγείας και της σωματικής ακεραιότητας των εργαζομένων είναι πλούσιο. Στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία, μάλιστα, γίνεται ιδιαίτερη αναφορά για επί μέρους μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για την προστασία των εργαζομένων γυναικών και την κατάλληλη εργονομία στη θέση εργασίας τους.

Η ύπαρξη δομών για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία και η ουσιαστική στελέχωση και λειτουργία τους, διασφαλίζει τον/την εργαζόμενο-η από βλαπτικές συνέπειες της εργασίας κατά το δυνατόν, προλαμβάνει το εργατικό ατύχημα και την επαγγελματική ασθένεια.

Στα  πλαίσια της οικονομικής κρίσης, της απορύθμισης των εργασιακών σχέσεων και της ανασφάλιστης εργασίας, οι συνέπειες στην ανθρώπινη ζωή από την μη εφαρμογή κανόνων προστασίας της υγείας των εργαζομένων έχει σοβαρές επιπτώσεις και στην προστασία της δημόσιας υγείας  και του περιβάλλοντος. Γι’ αυτό είναι απόλυτη προτεραιότητα η εφαρμογή του υπάρχοντος εθνικού νομοθετικού πλαισίου.

Σε αυτό αναφέρονται οι υποχρεώσεις του εργοδότη για διασφάλιση της υγείας και της σωματικής ακεραιότητας των εργαζομένων, ξεκινώντας από την ενημέρωση για την επικινδυνότητα του επαγγέλματος κατά την πρόσληψη, και αν είναι απαραίτητο τη χορήγηση μέσων ατομικής προστασίας (Ν.1568/85, άρθρο32 και Π. Δ/μα 17/96 άρθρο 7).

Υποχρέωση των εργαζομένων είναι να τηρούν τους κανόνες υγιεινής και ασφάλειας, και αν επιβάλλεται από το είδος της εργασίας, να εφαρμόζουν τις οδηγίες για τη χρήση των μέσων ατομικής προστασίας (ΜΑΠ).

Οι εργαζόμενοι/ες έχουν τη δυνατότητα να εκλέγουν Επιτροπές Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΕΥΑΕ) και να διεκδικούν, ανά 2μηνο συνάντηση με τον εργοδότη, παρουσία του Τεχνικού Ασφαλείας (ΤΑ) και του Γιατρού Εργασίας (ΓΕ), για να συζητούν προβλήματα σχετικά με την προάσπιση της υγείας τους και την επίλυσή τους (Ν.1568/85, άρθρο 2, παρ.1 και 2 και Π. Δ/μα 17/96, άρθρο 3, παρ. 2 και 3).

Ο εργοδότης έχει υποχρέωση ανάλογα με τον αριθμό των εργαζομένων και την επικινδυνότητα της εργασίας να συγκροτήσει εσωτερική υπηρεσία προστασίας-πρόληψης (ΕΣΥΠΠ), στελεχωμένη  με τον απαραίτητο αριθμό τεχνικών ασφαλείας, γιατρών εργασίας και επαγγελματιών υγείας (νοσηλευτές, -ιες, επισκέπτες υγείας, κλπ.)(ν.1568/85, άρθρο 4, παρ.3 και Π. Δ/μα 17/96, άρθρο 4, παρ.10. , Π. Δ/μα 294/88 για τον υπολογισμό του χρόνου απασχόλησης Τ. Α και Γ. Ε., άρθρο 3, παρ.1).

Η Εξωτερική Υπηρεσία Προστασίας-Πρόληψης απαιτεί από τα στελέχη της ΕΣΥΠΠ εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου, ώστε να προβεί στη λήψη των απαραίτητων μέτρων για την προστασία των εργαζομένων.

Ο Γιατρός Εργασίας τηρεί ατομικό φάκελο για κάθε εργαζόμενο-η, όπου υπάρχει το ιατρικό ιστορικό και καταγράφει στο ατομικό βιβλιάριο υγείας τους τα αποτελέσματα όποιων εξετάσεων εκτελέστηκαν, μετά από υπόδειξή του. Αυτά τα στοιχεία είναι απόρρητα για τον εργοδότη. Εδώ ισχύει το ιατρικό απόρρητο (Π. Δ/μα 17/96, άρθρο 4, παρ. 14.)

Ο Τ. Α. και ο Γ. Ε. είναι ανεξάρτητοι απέναντι και στον εργοδότη και στους εργαζόμενους. Με βάση τη νομοθεσία, ο εργοδότης δεν έχει δικαίωμα να τους απολύσει για λόγους διαφωνίας με τις προτάσεις και υποδείξεις τους. (Ν.1568/85, άρθρο 7, παρ. 4).

Οι δαπάνες για τους ιατρικούς ελέγχους των εργαζομένων, που προτείνει ο Γ. Ε. δεν βαρύνουν τους εργαζόμενους, ούτε γράφονται στο ασφαλιστικό βιβλιάριο υγείας. Βαρύνουν τον εργοδότη.(Π. Δ/μα 17/96, άρθρο 14, παρ.3.)

Ο ν. 1568/85, σε συνδυασμό με τα Προεδρικά Δ/ματα 294/88, 17/96, 95/99 και 16/96 είναι η κύρια νομοθεσία για την υγεία, υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία.

Με βάση οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει εκδοθεί, σε εναρμόνιση μ’ αυτές, πληθώρα προεδρικών διαταγμάτων για μία σειρά ζητήματα (π.χ. προστασία από βιολογικούς και χημικούς παράγοντες, από οθόνες απεικόνισης, ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, κλπ.).

Η αξιοποίηση αυτής της νομοθεσίας σε συνδυασμό με τον ν.1264/82 για ελεύθερη συνδικαλιστική δράση στους τόπους δουλειάς δημιουργεί καλύτερες συνθήκες δουλειάς, αρκεί τα συνδικάτα να αναδείξουν αυτά τα ζητήματα και με συγκεκριμένο διεκδικητικό πλαίσιο απαιτήσουν την εφαρμογή τους.

*Η Ιλεάνα Σακκά είναι εκπρόσωπος της ΑΔΕΔΥ στο Συμβούλιο  Υγείας και Ασφάλειας της εργασίας (ΣΥΑΕ)

Φύλο και ισότητα στις προγραμματικές θέσεις των κομμάτων – εισαγωγή

Ο Φεμινισμός ως λέξη και ως ουσία, δηλαδή ως θεωρία, πράξη και όραμα, απουσιάζει εντελώς από τα προγράμματα των κομμάτων. Εμείς από αυτή τη σκοπιά ασκούμε την κριτική μας στα προγράμματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι απορρίπτουμε τα επί μέρους αιτήματα στο σύνολό τους.
Δεν ισχυριζόμαστε ότι έχουμε το αλάθητο. Ισχυριζόμαστε, όμως, ότι προσπαθούμε να αποκτήσει το Κόμμα μας φεμινιστική ταυτότητα, να εντάξει την οπτική του φύλου στις πολιτικές του θέσεις και τον πολιτικό του λόγο. Το επιτύχαμε στο νέο μας Πρόγραμμα, τόσο με την επιμέλεια, από την οπτική του φύλου, του συνόλου των θέσεων, όσο και με το κεφάλαιο «Ζητήματα φύλου», που μετά τις εκλογές θα θέσουμε στην κρίση των γυναικείων οργανώσεων και προσωπικοτήτων, των γυναικείων δομών του συνδικαλιστικού κινήματος, των τμημάτων σπουδών φύλου των Πανεπιστημίων και γενικά των γυναικών.
Και πάντα με το όραμα μιας κοινωνίας ουσιαστικής δημοκρατίας και δικαιοσύνης, όπου το ανισότιμο και κυριαρχικό σύστημα σχέσεων των κοινωνικών φύλων δεν θα υπάρχει.

Επιμέλεια: Λίτσα Δουδούμη, Σούλα Παναρέτου, Χρυσάνθη Χειμώνα

ΣΥΡΙΖΑ-σημεία από το πρόγραμμα

Το πολιτικό πρόγραμμα της Αριστεράς δεν μπορεί παρά να τοποθετεί τον αγώνα των γυναικών για κοινωνική απελευθέρωση στην καρδιά του πολιτικού πεδίου. Θεωρούμε την ισότητα των φύλων οικουμενική αξία, κατανοούμε τον ριζοσπαστικό χαρακτήρα των φεμινιστικών διεκδικήσεων και το δυνάμει απελευθερωτικό μήνυμα του φεμινιστικού προτάγματος.

Η εξουσία του ενός φύλου πάνω στο άλλο έχει πολιτική διάσταση και η ανατροπή της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το όραμα ριζικών κοινωνικών αλλαγών, με το σοσιαλισμό του 21ου αιώνα.

Σε αυτή τη βάση, ο φεμινισμός αναπροσδιορίζει και εμπλουτίζει την πολιτική. Η φεμινιστική ανάλυση για την πατριαρχική δομή της κοινωνίας, την ανακατανομή της εξουσίας, τον ανακαθορισμό των ρόλων των φύλων, τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους, τον πολιτισμό της ειρήνης έχει προσδώσει ποιοτικό εύρος και βάθος στην αριστερή σκέψη. Η φεμινιστική ανάγνωση των οικονομικών και κοινωνικών διαδικασιών συμβάλλει στη διαμόρφωση της πολιτικής της Αριστεράς για την εργασία, την εκπαίδευση, το κοινωνικό κράτος.

Ζητάμε θεσμοθέτηση της ισάριθμης εκπροσώπησης των δύο φύλων στα κέντρα λήψης αποφάσεων, στις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές διαδικασίες, στις πολιτικές θέσεις του κρατικού μηχανισμού (ΔΣ οργανισμών κλπ.).

Είμαστε υπέρ μιας νέας οργάνωσης της κοινωνίας όπου η αμειβόμενη εργασία θα παίρνει υπόψη της την κοινωνική πραγματικότητα και των εργαζόμενων γυναικών και των ανδρών. Δηλαδή, η αγορά εργασίας να μην είναι μόνο προσαρμοσμένη στις ανάγκες των ανδρών, αλλά ισότιμα στις ανάγκες ανδρών και γυναικών.  Μία κοινωνία όπου η αναπαραγωγική εργασία, δηλαδή, η οικιακή εργασία, η φροντίδα και η διαπαιδαγώγηση θα κατανέμονται ισότιμα και στα δύο φύλα.

Θεωρούμε ότι η εργασία αποτελεί για τις γυναίκες στοιχείο ανεξαρτησίας και κοινωνικής απελευθέρωσης.

ΠΑΣΟΚ «Δεσμεύσεις σε διακηρυκτικό επίπεδο, μακριά από ένα επεξεργασμένο συνεκτικό πρόγραμμα»

Η θέση του σημερινού ΠΑΣΟΚ για την κατάσταση και το ρόλο των γυναικών στη σημερινή κοινωνία είναι δύσκολο να σκιαγραφηθεί. Στο κυβερνητικό πρόγραμμα και τις θέσεις του κυριαρχεί η γυναίκα στην οικογένεια, η γυναίκα- μητέρα, ενώ υπάρχει αναφορά και στο ζήτημα της ενδοοικογενειακής βίας

Η συρρίκνωση του εύρους της «κλασσικής» αντίληψης του ΠΑΣΟΚ για το γυναικείο ζήτημα και η εστίαση στο θέμα της οικογένειας δείχνει την συντηρητική του μετατόπιση, πράγμα που έχει συντελεστεί από καιρό, γίνεται όμως τώρα τελείως φανερό. Θυμίζουμε, πως η ενασχόληση με την οικογένεια χαρακτηρίζει τα συντηρητικά κόμματα,που αντιμετωπίζουν τη γυναίκα ως παιδοποιητική μηχανή και επισείουν τον κίνδυνο μαρασμού του έθνους λόγω της δημογραφικής κάμψης.

Είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε,ότι οι θέσεις του ΠΑΣΟΚ για τη στήριξη της οικογένειας δεν είναι απλά θέσεις του Τομέα Γυναικών, αλλά έχουν συμπεριληφθεί στις προγραμματικές προτεραιότητες της κυβέρνησης. Αποτελούν άρα τμήμα του προγράμματος και δεσμεύσεις προς τους πολίτες.

Ας δούμε ορισμένα σημεία από τις θέσεις του κόμματος:

Εντός της τετραετίας θα υπάρξει διπλασιασμός των βρεφονηπιακών σταθμών. Πως θα γίνει αυτό; Εδώ παρεμβάλλονται οι ΟΤΑ. Θα αποκτήσουν οι Δήμοι την πολυπόθητη οικονομική αυτοτέλεια και ευρωστία, θα διακριθούν για την πολιτική τους βούληση, ώστε να συμπεριλάβουν στις προτεραιότητες της δημοτικής πολιτικής τους παιδικούς σταθμούς; Ή θα επιστρέψουν στο κράτος οι μέχρι πρότινος κρατικοί σταθμοί;

Στην οκταετία θα καλυφθούν όλα τα κενά, λέγεται. Ποιά οκταετία; Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης [2002] έθεσε όριο το 2010. Μέχρι τότε πρέπει να έχει καλυφθεί το 90% των αναγκών σε σταθμούς για παιδιά από τριών ετών μέχρι τη σχολική ηλικία και το 33% σε βρεφονηπιακούς, από 0 ηλικία μέχρι τριών ετών.

Εμείς απέχουμε παρασάγγες από τα επίπεδα αυτά. Μέχρις ότου δημιουργηθούν αυτές οι υποδομές, θα δίνεται επιχορήγηση στην οικογένεια για τη φύλαξη των παιδιών σε σταθμούς, ανάλογα με τα φορολογητέα οικογενειακά δεδομένα. Αλλά σε ποιούς σταθμούς, αφού υπάρχει έλλειψη; Στους ιδιωτικούς; Θα επιδοτείται δηλαδή ο ιδιωτικός τομέας για να οργανώνει τη φύλαξη και να αποκομίζει κέρδη εις βάρος του προγράμματος επέκτασης των δημοτικών σταθμών; Και σε αυτήν την περίπτωση η τριμερής συμμετοχή στα τροφεία [κράτος-δήμος-οικογένεια] θα γίνει διμερής [κράτος-οικογένεια];

Ή μήπως ανά δήμο θα οργανωθεί φύλαξη παιδιών σε κάποια σπίτια από γυναίκες άνεργες, ηλικιωμένες που θα έχουν λάβει μία στοιχειώδη εκπαίδευση και θα πιστοποιούνται από τους δήμους ως κατάλληλες στο πλαίσιο της λεγόμενης κοινωνικής εργασίας;

Ολίγον νεφελώδη προκύπτουν τα υποσχόμενα, ενώ προβληματίζει το γεγονός, ότι ο ιδιωτικός τομέας αναδεικνύεται σε ισοβαρή πυλώνα της πολιτικής για την προσχολική αγωγή. Για τους πολλούς, αυτό που φαίνεται , ότι θα συμβεί, αν υπάρξει επιχορήγηση, είναι ότι αυτή θα καλύπτει μέρος του κόστους για τη γυναίκα που προσλαμβάνει η οικογένεια για τη φύλαξη του παιδιού ή των παιδιών. Αλλά κι αυτή θα εξαρτάται από τα φορολογικά δεδομένα, άρα είναι άγνωστο το ύψος της.

Μα και η εφάπαξ παροχή 2000 ευρώ για κάθε παιδί που γεννιέται θα δίδεται με εισοδηματικά κριτήρια.Δηλαδή,απλά, ποιοί είναι οι δικαιούχοι;

Και κάτι άλλο: Λησμονείται ,ότι δεν πρόκειται απλά για φύλαξη .Η προσχολική φροντίδα έχει την έννοια της διαπαιδαγώγησης και αποτελεί βαθμίδα της εκπαίδευσης. Μέσα στον πανικό της κρίσης,δεν πρέπει να κάνουμε έκπτωση στις επιστημονικές απαιτήσεις της προσχολικής αγωγής.

Κατά τα άλλα, ακούγεται ευχάριστα η υπόσχεση, στη χώρα που οι προεκλογικές υποσχέσεις σπάνια αντάμωσαν την πραγματικότητα: «Θα αναπτύξουμε συγκροτημένη πολιτική για την οικογένεια κάθε τύπου. Αναπτύσσουμε ειδικές στοχευμένες πολιτικές για όλα τα στάδια, από το ξεκίνημα της οικογένειας, τη μονογονεϊκή οικογένεια και την ανύπαντρη μητέρα, για την τρίτεκνη και πολύτεκνη οικογένεια, για την οικογένεια με ανάπηρο γονιό η παιδί».

Ο περιορισμένος χώρος δεν μας επιτρέπει να επεκταθούμε στο σύνολο του προγράμματος. Νομίζουμε, όμως, ότι από τα λίγα πού είπαμε φάνηκε, πως«οι δεσμεύσεις» είναι σε διακηρυκτικό επίπεδο και απέχουν από ένα επεξεργασμένο συνεκτικό πρόγραμμα.

Νέα Δημοκρατία: «Χαρακτηριστικό των εκφράσεων του (πρώην) κυβερνώντος κόμματος στα ζητήματα φύλου, είναι ότι δεν τα βλέπει ως τέτοια»

Οι ως τώρα μεταρρυθμίσεις της Νέας Δημοκρατίας, αλλά και οι προτάσεις της για το μέλλον αρχίζουν και τελειώνουν με τον παραδοσιακό ρόλο της γυναίκας μητέρας- προστάτιδας της οικογένειας, που επωμίζεται τα βάρη της ανατροφής των παιδιών και του νοικοκυριού. Κύριο μέλημα για την απερχόμενη κυβέρνηση είναι η προβολή της κάλυψης των αναγκών των γυναικών μέσα από τη φροντίδα της οικογένειας ως πυλώνα της κοινωνίας, ενώ ταυτίζει την προστασία των γυναικών με την προστασία της οικογένειας ως θεσμού.

Η μητρότητα είναι κοινωνική θητεία, σύμφωνα με τη ΝΔ. Θέση τελείως αντίθετη με το ότι η μητρότητα είναι κοινωνική λειτουργία, ενώ η γέννα είναι βιολογική λειτουργία. Ο κοινωνικός χαρακτήρας της μητρότητας σημαίνει ότι η ανατροφή των παιδιών είναι συνευθύνη των δύο συζύγων-γονέων,που πρέπει να μπορούν να συνδυάζουν αρμονικά τους ρόλους τους ως εργαζόμενοι και γονείς. Γι αυτό η πολιτεία πρέπει να διευκολύνει το έργο τους με τη δημιουργία υποδομών. Η κοινωνική θητεία περιορίζει τη μητρότητα στη γυναίκα. Ωστόσο, ακόμα και η αναφορά ελάφρυνσης των μητέρων-γονέων μέσω της φύλαξης παιδιών στους βρεφονηπιακούς σταθμούς δεν είδαμε να συνοδεύεται από αντίστοιχες πρακτικές κατά την τελευταία εξαετία. Οι ελλείψεις σε υποδομές και προσωπικό μόνο κοινωνικό κράτος «προστασίας» δε θυμίζουν. Ταυτόχρονα, παρά τις φιλότιμες αναφορές της γραμματείας γυναικείων θεμάτων της ΝΔ στις μοντέρνες γυναίκες, βλέπουμε μια παραδοσιακή αντίληψη στο συνδυασμό καριέρας και οικογένειας, ενώ παραλείπεται η αναγνώριση του ρόλου του πατέρα, της παροχής αντίστοιχης γονικής άδειας και πολύμηνης άδειας πατρότητας.

Δεν παραλείπεται η αναφορά της ισότητας ανδρών και γυναικών στο χώρο εργασίας, όχι όμως στους τομείς που οι στατιστικές μιλούν από μόνες τους (μεγαλύτερα τα ποσοστά των ανέργων γυναικών, κάλυψη θέσεων ευθύνης κατά κύριο λόγο από άνδρες, ανισότητα στους μισθούς σε αντίστοιχες εργασίες), αλλά προστατεύοντας τη γυναίκα από τη σεξουαλική παρενόχληση.

Τέλος, παρατηρείται η χρήση κατά κόρον της ορολογίας «προστατεύουμε» στο γυναικείο ζήτημα. Το πρόγραμμα και οι διακηρύξεις της ΝΔ διέπονται από την αντίληψη ότι οφείλουν να προσφέρουν ασφάλεια και προστασία στο «ασθενές φύλο» και στα παιδιά του, ενώ η προπαγάνδιση του Συμφώνου Συμβίωσης παραλείπει τα ομόφυλα ζευγάρια (άντρες και γυναίκες).

Η κυβερνητική θητεία της ΝΔ συνδέθηκε με τις εξής, μεταξύ άλλων, νομοθετικές πρωτοβουλίες:

νόμος 3500/2006 «Για την αντιμετώπιση της ενδοοικογνειακής βίας και άλλες διατάξεις». Έγινε μετά από πίεση οργανώσεων και διεθνών οργανισμών. Εμφανίζει κενά, καθώς η αντίληψη είναι μάλλον οικογενειοκεντρική και δεν στηρίζεται στην ανάλυση της βίας είς βάρος των γυναικών, που είναι μοχλός εξουσίας των ανδρών.

νόμος 3710/2008 «Μεταρρυθμίσεις για την οικογένεια, το παιδί, την κοινωνία και άλλες διατάξεις». Δεν ισχύει πλέον το αμετάβλητο του επωνύμου, αλλά προβλέπεται ότι ο κάθε σύζυγος μπορεί να προσθέτει και το επώνυμο του άλλου , εάν το επιθυμεί.

νόμος 3636/2008. Αφορά εκλογή βουλευτών. Άρθρο 3: «ο αριθμός των υποψηφίων από κάθε φύλο πρέπει αριθμητικά να ανέρχεται σε ποσοστό ίσο  τουλάχιστον με το 1/3 των υποψηφίων [σε επίπεδο επικράτειας]». Και αυτός ο νόμος έγινε μετά από πολύχρονη πίεση των οργανώσεων ,αλλά και των διεθνών οργανισμών.

νόμος 3653/2008 «Θεσμικό πλαίσιο έρευνας και τεχνολογίας και άλλες διατάξεις».Ο νόμος προβλέπει,ότι κάθε φύλο μετέχει κατά το 1/3 τουλάχιστον στα εθνικά όργανα και επιτροπές έρευνας και τεχνολογίας. Και η διάταξη αυτή υπήρξε αποτέλεσμα έντονης πίεσης, ιδίως από τις γυναίκες πανεπιστημιακούς.


Η Συντακτική Ομάδα

syntaktiki-medium

Υπογράφουμε για την Κωσταντίνα Κούνεβα

Αρχείο

profile_bird

We Twit!

  • Σήμερα Πέμπτη 02/07 στο Εντός Φύλου με την Αυγή: Γυναίκα και επιστήμη http://bit.ly/23iyQv Καλημέρα 8 years ago
  • Η έκδοση του τεύχους είχε αναβληθεί 2 φορές λόγω πληθώρας ύλης της εφημερίδας. Ελπίζουμε να μην επαναληφθεί! 8 years ago